پایگاه اطلاع رسانی سازمان جنگل ها ، مراتع و آخیزداری کشور - ایران؛ بیش از نیم قرن تجربه در مقابله با بیابان‌زایی
هموطن گرامی، آیا می‌دانید بر اساس قانون آتش زدن عمدی جنگل 3 تا 10 سال حبس به همراه دارد.  |  هموطن گرامی آیا می‌دانید بر اساس قانون، آتش‌زدن تنه درختان جنگلی 3 تا 12 ماه حبس و پرداخت جریمه نقدی به همراه دارد.
بازدید : 1816 18 آبان 1393 8:40 شماره :31366

ایران؛ بیش از نیم قرن تجربه در مقابله با بیابان‌زایی

گردآوری: رضا نیکدخت

اولین فعالیت رسمی ایران در زمینه مقابله با بیابان‌زایی در سال 1337 با تشکیل کمیته حفاظت آب و خاک و عضویت کارشناسان خوارو بار کشاورزی ملل متحد (
FAO) در تشکیلات وزارت کشاورزی وقت آغاز گردید.

اهداف تشکیل این کمیته بررسی علل و عوامل فرسایش خاک در کشور تعریف شده بود. با پیگیری‌های بعدی، وظایف اعضاء کمیته فوق به واحد حفاظت خاک سازمان جنگلبانی محول شد. واحد فوق در سال 1338 جهت مقابله با فرسایش بادی و تثبیت ماسه‌های روان فعالیت اجرایی خود را به صورت آزمایشی در سطحی برابر 40 هکتار در تپه‌های ماسه‌ای فعال منطقه الباجي اهواز و از طریق تثبیت بیولوژیکی با گونه پانیکوم آغاز نمود.

پس از کسب نتایج مثبت از این طرح، اولین اقدام رسمی در سال 1344 تحت عنوان طرح احیاء مراتع بیابانی در سطحی برابر 100 هکتار از تپه‌های ماسه‌ای حارث‌آباد سبزوار با کشت گونه تاغ آغاز شد. این اقدام را می‌توان نقطه عطفی در فعالیت‌های سازمان جنگلبانی وقت در احیاء مناطق بیابانی دانست.


هر چند که در ابتدای امر احراز موفقیت برای ساکنین و حتی کارشناسان دور از ذهن بود ولی نتایج و اثرات چشمگیر تثبیت ماسه‌های روان و بیابان‌زدایی ثابت نمود که این اقدام به عنوان یک پشتوانه مطمئن و ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای اجرای فعالیت‌های زیربنایی و توسعه‌ای است. بنابر همین موفقیت‌ها بود که تقاضا برای مهار و کنترل فرسایش بادی، تثبیت و جلوگیری از جابجایی ماسه‌های روان و توسعه پوشش گیاهی به صورت فزاینده‌ای در کشور افزایش یافت. بطوری که هم اکنون در تمامی استان‌های بیابانی کشور، عملیات مقابله با بیابان‌زایی و مقابله با فرسايش بادی در حال اجراست.

 



فعالیت‌های انجام شده در نیم قرن اخیر، کشورمان ایران را در زمره کشورهای پیشرو در زمینه مقابله با فرسایش بادی و مقابله با بیابان‌زایی قرار داده است که در سطح بین‌المللی نیز به عنوان شاخص مد نظر کارشناسان بین‌المللی قرار دارد.

 

انجام عملیات موفقیت آمیز بیابان زدایی در کشور تا آنجایی پیش رفت که عملیات فوق به خارج از کشور نیز تسری یافت، بطوری که طی قراردادی با کشور امارات متحده عربی یک برنامه سه هزار هکتاری در جهت مقابله با فرسایش بادی و تثبیت ماسه‌های روان در آن کشور اجرا شد و با موفقیت بالایی به پایان رسید.

توسعه و اجرای فعالیت‌ها در قالب طرح‌های مصوب و در سطح کلان برای اولین بار در کشور در این دوره و در سال 1354 مطرح گرديد كه در آن طرح كمربند سبز كوير به صورت اماني و توسط كارشناسان سازمان جنگلباني تهيه و تدوين گرديد. در اين طرح پيش‌بيني شده بود كه در پايان مدت اجراي طرح با اتصال فعاليت‌هاي ايستگاه‌هاي تثبيت شن وقت كه عمده فعاليت آنها شامل عمليات نهالكاري، بذركاري و بذرپاشي بود كمربند سبزي به دور كويرهاي مركزي ايران احداث شود كه اين طرح به دليل عدم وجود هدف‌گذاري صحيح هيچ وقت محقق نگرديد. هر چند كه در اين قالب فعاليت‌هاي پراكنده اما مؤثر و مفيدي در زمينه مقابله با فرسايس بادي و بيابان‌زايي به انجام رسيد.


در ابتدای فعالیت نوع نگاه به مسایل بیابان‌زدایی و مقابله با فرسایش بادی به درستی مهار تپه‌های ماسه‌ای فعالی بود که مراکز زیربنایی، اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی و . . . را تهدید می‌کرد. در این مرحله از فعالیت‌ها، شناسایی و سپس تدوین برنامه‌اي کوتاه‌مدت از طریق انتخاب روش‌های زود بازده از جمله عملیات مالچ‌پاشی، احداث بادشکن غير زنده و . . . ملاک عمل در مقابله با تهدیدات ماسه‌های روان قلمداد می‌شد. سپس در گام بعدی با استفاده از گونه‌های سازگار با شرایط منطقه نسبت به کشت نهال، بذرکاری و بذرپاشی با هدف حفاظت خاک و توسعه پوشش گیاهی اقدام می‌شد.

 

 

 | 
نام و نام خانوادگی :  
پست الکترونیک :  
متن پیام :  
  
آمار بازدید
بازدید روز : 5958
بازدید کل : 3587302
آخرین بروزرسانی:
27 آذر 1396 14:48