پایگاه اطلاع رسانی سازمان جنگل ها ، مراتع و آخیزداری کشور - آبخیزداری و آبخوانداری از راه‌های مهم خروج از بحران آب
هموطن گرامی، آیا می‌دانید بر اساس قانون آتش زدن عمدی جنگل 3 تا 10 سال حبس به همراه دارد.  |  هموطن گرامی آیا می‌دانید بر اساس قانون، آتش‌زدن تنه درختان جنگلی 3 تا 12 ماه حبس و پرداخت جریمه نقدی به همراه دارد.
بازدید : 1945 6 دی 1393 8:39 شماره :32141

آبخیزداری و آبخوانداری از راه‌های مهم خروج از بحران آب

مهدی فتحی، معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری جنوب کرمان

هشدارهای کارشناسان به گوش‌هایی که از صدای غرش سرریزهای اضطراری سدها، سنگین شده بودند نرسید و چشم‌های خیره به برق مخازن سدها، اضطراب نشسته بر چهره زمین را ندید. اما اکنون که غرشی نیست تا گوشی سنگین شود و درخشش آب اندک اندک جای خود را به رسوبات داده است، شاید مجالی باشد تا فارغ از این تب زدگی به آنچه بر ما گذشته با چشمان باز نگاه بیاندازیم و چاره ای بیاندیشیم و امیدوار باشیم به الطاف بیکران الهی تا  شاید این بیمار محتضر،فرصتی دوباره برای زیستن بیابد.

اینکه به گفته وزیر محترم نیرو در سدسازی دچار افراط شدیم و بالغ بر 40 درصد ظرفیت مخازن سدها خالی است و به این باور رسیده ایم که "سوء مدیریت مشکل کم آبی را به بحران آب تبدیل کرده" و دنبال راه برون رفت از بحران هستیم، جای شکر دارد.

اینکه باید در روش‌های مدیریتی تجدید نظر کنیم اجتناب ناپذیر است اما وای از روزی که این اشتباه را با یک اشتباه دیگر و به مراتب بزرگتر پاک کنیم. اشتباهی به نام انتقال حوزه ای آن هم نه در بخش شُرب، که در کشاورزی و صنعت. چرا که دیگر نایی نیست تا چند صباحی دیگر مرثیه خوان اشتباهات مکرر باشیم. موضوعی که همچنان باعث نگرانی می‌شود این است که مسئولان و سیاست گذاران بخش آب به اهمیت بحث حضور و مشارکت مردم در این بحران توجه نکنند و مدیریت حوزه‌ای را به مدیریت برون حوزه‌ای ترجیح دهند.

با نگاهی به پتانسیل‌های موجود در هر حوزه قطعاً می‌توان راه کارهای مناسبی را پیدا کرد به طور مثال دو راهکار اصلی به خصوص در مناطق خشک و نیمه خشک را می‌توان عنوان نمود: 

1-کاهش تبخیر

بر اساس آمار موجود سالانه 413 میلیارد متر مکعب نزولات آسمانی در کشور است که بالغ بر 70 درصد آن تبخیر می‌شود. طبق بررسی‌های انجام شده جذب و تولید آب از نزولات آسمانی در اراضی دارای پوشش گیاهی 18 برابر بیشتر از اراضی فاقد پوشش است، بنابراین می‌توان تا 30 درصد آب تبخیر شده را که حدود 90 میلیارد متر مکعب هست از طریق اجرای عملیات آبخیزداری و آبخوانداری احیاء کرد که 17 درصد به سفره‌های زیرزمینی وارد می‌شود و 13 درصد آن نیز صرف تقویت پوشش گیاهی.

براساس مطالعات انجام شده در سطح 13 ميليون هکتار از اراضي کشور مي‌توان عمليات آبخيزداري و آبخوانداري انجام داد که اين طرح مي‌تواند تنها راه نجات بحران آبي کشور باشد چرا که در صورتي که در هر هکتار از اراضي کشور اين عمليات انجام شود حداقل 530 متر مکعب آب توليد مي‌شود و از سوي ديگر 9 تن در کنترل فرسايش خاک و چهار تن در کنترل رسوب در هر هکتار از اراضي اثرگذار است.

با اجراي عمليات آبخوانداري در هر هکتار از اراضي کشور 120 کيلوگرم توليد علوفه افزايش پيدا مي‌کند با اجراي اين طرح مي‌توانيم سالانه 11 ميليارد متر مکعب آب را که دقيقاً معادل بيلان منفي آب سفره‌هاي زيرزميني است، توليد کنيم.

 

2-کنترل سیل و تغذیه سفره های آب زیرزمینی

حدود 91 میلیون هکتار یعنی 55.5 درصد از سطح کشور سیل خیز است. به طور متوسط سالانه بیش از 22 میلیارد مترمکعب روان آب مستقیم و سریع تولید می‌شود که در تشدید فرسایش و ایجاد سیلاب‌های مخرب مؤثر بوده است با توجه به تخریب جنگل‌ها و مراتع هر ساله شاهد تشدید سیل می‌شویم. ما با برنامه ریزی و مدیریت آبخیزداری و تقویت دبی پایه رودخانه‌ها، با بهره‌برداری از حداقل 30 درصد از حجم رواناب مستقیم ایجاد شده می‌توانیم 180 هزار هکتار از اراضی کشاورزی را آبیاری کنیم ضمن اینکه با کاهش رواناب مستقیم، خسارات جبران‌ناپذیر سیل به تأسیسات و بخش کشاورزی هم کاهش پیدا خواهد کرد.

با اندکی تأمل می‌بینیم که با اصلاح روش‌های مدیریتی به سمت مشارکت مردم و توجه به موضوعات اقتصادی و اجتماعی حوزه‌نشینان می‌توان در کنار مواردی چون جلوگیری از برداشت‌های بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی، اصلاح الگوی کشت و اقتصاد کشاورزی، استفاده از انرژی‌های نو.... آرام آرام بحران را متوقف نمود و در بلند مدت از آن خارج شد.

 | 
نام و نام خانوادگی :  
پست الکترونیک :  
متن پیام :  
  
آمار بازدید
بازدید روز : 5943
بازدید کل : 3587289
آخرین بروزرسانی:
27 آذر 1396 14:48